ÇOCUK ASKERLER

Çocuk Askerler Savaşların ortasında, şiddetin doğrudan uygulayıcısı olarak yer alan, savaşın ateşiyle büyüyen çocuk askerler. Günümüzde birçok ülkede çocuklar askere alınmakta ya da silahlı çatışmalarda kullanılmaktadır. Uluslararası hukukta bir kişinin çocuk olarak nitelendirilmesi için 18 yaşın altında olması gerekmektedir. Dolayısıyla silâhaltına alınacak kişilerin 18 yaşını doldurmaları gerekir. Bu şartı yerine getiren kişilerin, askeri birliklere katılmasıyla bu kişiler asker sıfatı kazanırlar. Çocuk asker ise 18 yaş altında olup silahlı çatışmalara katıldığına bakılmaksızın, bir ülkenin silahlı kuvvetlerine ya da başka düzenli ya da düzensiz silahlı kuvvete veya gruba mensup ya da bağlı kişi olarak tanımlanmıştır. Çocuk askerler isyancı gruplarda ya da terör örgütlerinde kullanıldığı gibi ulusal ordularda askere alınmakta ve silahlı çatışmalara katılmaktadırlar.
Dünya genelinde çocuk asker sayısının net olarak bilinmemesine rağmen, bu konuda yapılan araştırmalarda dünyada 250.000–500.000 kişi arasında çocuk asker bulunduğu tahmin edilmektedir. Çocuk askerlerin çoğunluğunu 15–18 yaş dilimindeki çocuklar oluşturmakla birlikte henüz 7 yaşında olan çocuk askerlere de rastlanmaktadır. En kritik çocuk asker sorunu Afrika’da görülmektedir. Bununla beraber birçok Asya ülkesinde, Latin Amerika’nın bir kısmında ve Avrupa da çocuk askerler kullanılmaktadır ve birçok devlet, ulusal ordularında çocuk askerlere yer vermektedir. Bu devletlerarasında Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Sudan, Somali, Uganda, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri yer almaktadır

Çocuk askerler nasıl silahlı kuvvetlere ya da silahlı gruplara alınır? Cebren alma, kaçırma ve/veya bireye ya da ailesine karşı şiddet kullanma veya şiddet kullanmakla tehdit etme yoluyla silahlı kuvvetlere ya da silahlı gruplara dâhil etmektir. Savaş bölgelerinde yaşayan çocuklar, evlerinin önünden, okullarından, mülteci kamplarından yahut komşu ülkelerden kaçırılabilmektedirler. Mecburi alma, mecburi askeri hizmet olarak da bilinir ve yasa gereği düzenli ordularda hizmet vermek anlamına gelir. Çocuk askerlerin mecburi olarak silâhaltına alınması öncelikle devletlerin çatışma zamanlarında asker ihtiyacını karşılamak için yapılan bir uygulamadır, ancak bu uygulama barış zamanında büyük bir ordu sahibi olmak için de kullanılabilir. Gönüllü alma ise silahlı kuvvetlere katılma seçiminin özgürce yapıldığını ifade eder. Pek çok farklı etken çocukları orduya gönüllü katılmaya itebilir.

Çocuk askerlerin tercih edilme nedenleri önemlidir ve asıl tartışılması, çözülmesi gereken konu budur. Çocuklar asker olarak kullanılmak üzere tercih edilmektedir; çünkü normal askerlerden daha ucuza çalışmaktadır; küçük bir bedel karşılığı askere alınabilmektedir. Örneğin, Uganda ve Kuzey Kenya’da bir çocuğu askere alabilme fiyatı bir tavuğu satın alma fiyatıyla aynıdır.

Çarpışmada kolayca kullanılabilmeleri ve yönlendirilebilmeleri, çocuktaki sorumluluk bilincinin az olması, gençliklerinin vermiş olduğu cesaret ve çocukların yönlendirilmeye daha yatkın olması ve atılganlıkları onların tercihini kolaylaştırmaktadır. Kongo Demokratik Cumhuriyetinden bir kumandan çocukların “bunu (savaş, çatışma vs.) tamamıyla bir oyun” zannettiklerini ve “bu yüzden de korkusuz” olduklarını ifade etmiştir. Ayrıca çocukların uyuşturucu madde kullanımı, alkol vb. yöntemlerle sersemletilip yönetilmeleri daha kolaydır.
Normalde yöneticiler için tehdit oluşturmamaları, genellikle hiç eğitim almadan yahut çok az eğitim alarak askere alınan bu çocuklar düşünmeksizin itaat ediyorlar. Ayrıca çocukların yetişkinlere göre firar etme eğilimleri daha az olarak tespit edilmiştir. Düşman kuvvetlerini ahlaki açıdan ikileme düşürme ihtimalleri önemlidir, çocuklar insanların duygularını etkilemek amacıyla kullanılabilmektedir. Silahlı gruplar, çatışmalarda çocukları ön cepheye çekerek yetişkinlerin bunlara ateş etmesi konusunda onlarda tereddütlerin ve şaşkınlığın ortaya çıkmasını sağlamaktadırlar. Çocuk askerler, kaçakçılık ya da seks kölesi olarak kullanma gibi yasadışı faaliyetlere zorlanabilmektedirler. Çocukların yaşı, kilosu ve boyu gibi özellikleri, kara mayınlarının temizlenmesi veya tespiti, cesetlerin toplanması ve hızlı hareket gerektiren lojistik hizmetlerin yürütülmesinde kullanılmalarına neden olmaktadır. İnsan gücünde meydana gelen azalmadan dolayı, hem hükümet güçleri hem de silahlı gruplar, insan gücündeki azalmayı karşılamak için ve özellikle uzayan çatışma durumlarında ortaya çıkan yetişkin asker kıtlığında ordu saflarını doldurmak gibi nedenlerle çocuk askerleri kullanmaktadır. Hiçbir vicdana, ahlaka ve insan haklarına sığmayan bu nedenler, insan tacirlerinin hastalıklı fikirlerine ve bu fikirlerin hayata uygulanışına dayanmaktadır.
Oysaki önce çocukları korumak gerekir… Savaşların umarsızlığından, ailelerini yitirmekten, açlık ve sefaletten, eğitimsizlikten… Önce çocuklara sevgiyi öğretmek gerekir bir gün herkesin bırakıp gideceği dünyamızda, gelecekte de yaşanabilmesini istiyorsak eğer. Bir çocuk, bir dünyadır. Ve hepimiz bize emanet edilen çocukların hayatlarından bir şekilde sorumluyuz!

 

Serhan SÖZDİNLER

Kaynakça

F.Betül AYDOĞAN (2010), Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yaşamboyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Anabilim Dalı; Halk Eğitimi/Yetişkin Eğitimi Yüksek Lisans Programı, Sokak Çocukları ve Çalışan Çocukların Eğitimi Dersi (Doç.Dr. Hayat BOZ) ödevi.

Sevebilirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir