Otizmli Çocuklarda Davranış Sorunları 2

Otizmli çocuklarda tiklerde gözlenebilir. Tiklerin bazıları stereotipi adı verilen tekrar edici hareketlerden ayrılması zordur. Bazen omuz silkme hareketi olarak görülebilir ; burun veya boğazını temizliyormuş gibi sesler çıkarabilir . Tikler kullanılan ilaçların yan etkisi olarak da açığa çıkabilir.
Duyu sorunları da otizmli çocuklarda gözlenebilmektedir. Otizmi olan çocuklar gelen bir uyarıya karşı aşırı tepki verebilir veya tepkisiz kalabilirler. Ağrıya karşı ileri derecede duyarsız yani acıya karşı çok dayanıklı olabilirler.Çok kuvvetli bir ışığa saatlerce bakabilir yada hafif bir sesse karşı kulaklarını kapatabilmektedirler.
Yeme sorunları otizmli çocuklarda görülen birbaşka davranış sorunudur.Katı yiyecekleri ret edebilir, çiğnemeyebilirler,çok seçici yiyebilirler,nadirende çok istahlı olabilirler.Otizmin temel belirtisi olan yeniye direnç yiyeceklerde de kendini gösterebilir.Tat konusunda ki hassasiyetleri de fazla olabilmektedir.
Otizmli bireylerde yönergelere uymama ve yerine getirmeme sorunları da gözlenebilir. Yönergelere uymama ; otizmli çocuğun anne, babasının veya öğretmeninin verdiği yönergeyi duymuyormuş veya görmüyormuş gibi davranması ve söylenen davranışı yerine getirmemesi olarak tanımlanabilir. Yönergelere uymama, işten görevden kaçmak ve iletişim kurmak amacıyla sergilenebileceği gibi, çocuğun becerilerinin yetersiz olması ve gün içinde neler olabileceğini yordayamama / kestirmeme ile ilgili olarak ta sergilenebilir. Bu davranış için öncüllere ilişkin iki tür müdahale yapılabilir. Birincisi, öğretmen / anne baba “yönergelere uyma” becerisini diğer becerilerin öğretildiği gibi ayrık denemeler dizisi yöntemi ile öğretmesidir. Başlangıçta “gel, ver, al, kalk ya da otur” gibi basit yönergeler öğretilir, daha sonra ” defteri dolaba koy, ayakkabını giy, ellerini yüzünü yıka” gibi daha karmaşık yönergelere geçilebilir. Daha sonra, öğretim aşamasında öğretilen / yerine getirilen yönergeleri, çocuğun günlük yaşamda kullanabilmesi için fırsatlar yaratılması önemlidir. Öncüllere ilişkin ikinci müdahale yönteminde ise, anne baba çocuğun kolayca yerine getirdiği, hoşlandığı yönergeler ile hoşlanmadığı yönergeleri belirler. Anne baba, çocuğun hoşlanmadığı yönergeyi vermeden önce bir kaç kez hoşuna giden yönergeyi verir, bu yönergelere uyduğu zaman hemen ödüllendirir, daha sonra hoşuna gitmeyen yönergeyi sunar. Bu durumda çocuğun hoşlanmadığı yönergeyi yerine getirme olasılığı artar. Örneğin, Kerem resim yapmayı ve müzik dinlemeyi çok sever, ancak oyuncaklarını toplamaktan hiç hoşlanmaz. Babası, önce “bugün ne seyrettin televizyonda?” ya da “bugün yaptığın resimler nerede? Getir bakalım” yönergelerini verdikten sonra “oyuncaklarını topla” yönergesini verdiğinde Kerem’in oyuncaklarını daha az itiraz ederek topladığını ifade etmekte, ilk iki yönergeye uyduğu zaman onu ödüllendirmesinin oyuncaklarını toplamasını kolaylaştığını açıklamaktadır.

Otizmli bireyler diş gıcırdatması gözlenebilir. Bazen geçici bazen uzun süre eden bir durumdur. Seyrek olarak sorun olur. Uzun süreli olduğunda diş sorunlarına yol açabilir. Sıklıkla gece bazen de gündüz olabilir. Ailede de gece diş gıcırdatması olan başka bireyler olabilir. Tam nedeni bilinmemektedir.

Otizmli bireyler bir konu ile aşırı ilgilenebilirler. Bir süre sonra ilgilendikleri eşya, kişi, konu ya da eylem değişebilir. Yerine başkaları geçer. Daima aynı konuyu konuşmak isteyebilirler. Ayrıntılara takılabilirler. Sokak levhaları, araba plakaları, alfabe,sayılar v.b bir çok şey konu olabilir. Karşındaki kişinin bu konularla ilgilenmediğini farketmeyebilir. Nesnelerin bir parçası ile örneğin kapı tokmağı, elbise kolundaki bir düğme ile aşırı ilgilenebilirler. Rutin ve ritüelleri izlemede mantıksız bir ısrar gösterebilirler. Ritüellerden biri odayı terk etmeden her şeye dokunma, bir yeri terketmeden tüm tuvaletleri gezme şeklinde olabilir. Okulda başka bir sıraya oturmayı reddedebilir veya okula her gün aynı yoldan gitmek isteyebilir. Bunların nedeni bilinmemektedir.

Erdi Kanbaş
Özel eğt. Uzm
BeyazOkul.com

Sevebilirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir