Ben Hasan Tahsin, Aydoğan Yavaşlı’nın kaleme aldığı ve Osman Nevres’in Hasan Tahsin adını alarak İzmir’de ilk kurşunu sıkmasına uzanan hayatını anlatan kitabıdır. Vikipedi’deki Hasan Tahsin maddesinde kitap Ben Hasan Tahsin (İzmirli Çocuk) adıyla anılmakta ve özellikle Osman Nevres’in bu adı nasıl aldığına ilişkin anlatım bu kitaba dayandırılmaktadır. Yapıt, kahramanın ağzından, yani birinci tekil kişi anlatımıyla yazılmıştır.
Özet Bilgiler
- Kitabın adı: Ben Hasan Tahsin (İzmirli Çocuk)
- Yazarı: Aydoğan Yavaşlı
- Türü: Tarihî konulu roman / anlatı
- Kahramanı: Osman Nevres (Hasan Tahsin)
- Anlatım: Birinci tekil kişi; kahraman ve anlatıcı aynı kişidir
- Konu: Osman Nevres’in Teşkilat-ı Mahsusa’ya girişi, Hasan Tahsin adını alışı ve İzmir’deki direniş yılları
- Ele alınan dönem: II. Meşrutiyet sonrası, Balkan Savaşları ve İzmir’in işgali (15 Mayıs 1919)
Kitabın Kahramanı: Osman Nevres
Kitabın merkezindeki kişi, 1888’de Selanik’te doğan ve gerçek adı Osman Nevres olan gazetecidir. Eğitimine Selanik Şemsi Efendi Okulu’nda başlamış, Selanik Feyziye Mektebi’ni bitirmiş, ardından İttihat ve Terakki bursuyla Paris Sorbonne Üniversitesi’nde siyasal bilimler öğrenimi görmüştür. Babasının politik kişiliği nedeniyle ülke sorunlarıyla küçük yaşta tanışan kahramanın öyküsü; İstanbul, Fransa, Romanya, İsviçre ve İzmir arasında geçen bir ömrü kapsar.
Kitapta adını alış sahnesi ayrıntılı biçimde anlatılır: 1914 yılı başlarında Osman Nevres İstanbul’a döner ve Hacı Adil Bey tarafından Şişli’de bir apartman dairesine çağrılır. Görüşmede Eşref Bey Teşkilat-ı Mahsusa’nın reisi olarak tanıştırılır. Yapıta göre Osman Nevres, Hasan Tahsin adını Teşkilat-ı Mahsusa’ya girmesiyle alır; kendisine “Adınız Hasan Tahsin. Bükreş’e gideceksiniz ve Balkan ülkelerini bize karşı kışkırtan bu iki belayı bir biçimde zararsız hale getireceksiniz” denilir. Bu sahne, Vikipedi’nin Hasan Tahsin maddesinde de kitaba atıfla aktarılmaktadır.
Roman, kahramanının İzmir yıllarına da geniş yer ayırır. Osman Nevres 1918’de İzmir’e yerleşmiş, Hukuk-u Beşer gazetesini yayımlamış ve yazılarında “Vatanperver Hasan Tahsin” lakabını kullanmıştır. Bu gazete ve çevresindeki direniş hazırlıkları, kitabın son bölümlerinin ana eksenini oluşturur.
Yazarın Bakış Açısı ve Anlatımı
Yapıt, siyasi tarihi tek yönlü bir övgü ya da yergi diliyle değil, olayların koşullarını göstermeye çalışan bir bakışla ele alır. Kitapta İttihat ve Terakki iktidarı dönem dönem eleştirilir; yapıtta “İttihatçı kompradorlar toprak ağaları ve tefecilerle birleşerek köylüleri de baskı altına almış, ağır vergilerle inim inim inletiyorlardı” sözüyle (s. 90) bu eleştiri dile getirilir.
Emperyalizme karşı tavır kitabın belirgin çizgisidir. Kahramanın ağzından Batı’ya körü körüne bir karşıtlık değil, ülkeyi bölüp parçalamak isteyen emperyalist bir Batı’ya karşı çıkış anlatılır: “Emperyalist Batı, ülkemizi bölüp parçalamak ve öylece yutmak istiyor…” (s. 26). Aynı çizgi, Fransa örneği üzerinden de sürdürülür: kitaba göre Fransa yalnızca kendine demokrat ve hoşgörülüydü; söz konusu başka uluslar, özellikle doğulu uluslar olduğunda çıkarları öne geçiyordu (s. 99-100).
Anlatımın en belirgin özelliği, kahraman ile anlatıcının aynı kişi olmasıdır. Aynı yazarın Ben Mustafa Kemal ve Ben Öğretmen Kubilay adlı kitaplarında da kullanılan bu teknik sayesinde okuyucu, olayları doğrudan kahramanın gözünden izler. Yapıt bu yönüyle hem gençlerin hem yetişkinlerin okuyabileceği bir anlatı niteliği taşır.
Kitapta Öne Çıkan Konular
Yapıtta işlenen başlıca konular şunlardır: Teşkilat-ı Mahsusa’nın çalışmaları ve Balkan coğrafyasındaki faaliyetleri; İttihat ve Terakki iktidarının uygulamaları; işgal yıllarında İzmir’de yaşanan tartışmalar ve işgale karşı kurulan Redd-i İlhak Heyeti Milliyesi’nin çalışmaları. Kitapta, işgalin kaçınılmaz görüldüğü günlerde hangi devletin İzmir’i işgalinin daha iyi olacağı yönündeki tartışmalar da aktarılır.
Okurların kitabı değerlendirirken sıkça başvurduğu kaynaklardan biri, Hasan Tahsin’in hayatının doğrulanabilir ayrıntılarını bir arada sunan Hasan Tahsin maddesidir. Kitabın sonunda anlatılan direniş günleri, Kurtuluş Savaşı’nda cephede yer alan Kara Fatma gibi isimlerin hikâyeleriyle aynı döneme denk gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ben Hasan Tahsin kimin eseridir?
Kitap Aydoğan Yavaşlı tarafından kaleme alınmıştır. Vikipedi’deki Hasan Tahsin maddesinde yapıt Ben Hasan Tahsin (İzmirli Çocuk) adıyla anılmakta ve Hasan Tahsin’in adını alışına dair anlatım bu kitaba dayandırılmaktadır. Yazar hakkında kamuya açık kaynaklarda sınırlı bilgi bulunmaktadır.
Ben Hasan Tahsin neyi anlatıyor?
Osman Nevres’in Hasan Tahsin adını almasını ve İzmir’de işgal güçlerine ilk kurşunu sıkmasına uzanan süreci anlatır. Selanik’te başlayan eğitim yılları, Paris ve Bükreş’teki görevleri, İzmir’de çıkardığı Hukuk-u Beşer gazetesi ve 15 Mayıs 1919 günü yaşananlar kitabın ana hattını oluşturur.
Kitabın anlatıcısı kimdir?
Kahramanın kendisidir; yapıt birinci tekil kişi anlatımıyla yazılmıştır. Vikipedi’ye göre Osman Nevres, Teşkilat-ı Mahsusa’ya girmesiyle Hasan Tahsin adını almış ve sonrasında bu adı kullanmıştır.
Kitap hangi okuyucu kitlesine sesleniyor?
Tarihî olayları bir kahramanın gözünden anlatan bir yapıt olduğu için genç okurlara ve yetişkinlere hitap eder. İzmir’in işgali, Teşkilat-ı Mahsusa ve Kurtuluş Savaşı öncesi dönemi konu edinen bir okuma olarak değerlendirilmektedir.